Jemgyýet
Ak şäherimiz Aşgabadyň gözelligi dünýäni  haýrana goýýar

Ak şäherimiz Aşgabadyň gözelligi dünýäni haýrana goýýar

Bagtyýar zamanamyzda ak şäherimiz Aşgabadyň gözelligi gün-günden gözelleşýär, has-da ajaýyp görke beslenýär. Ýurdumyzda her ýylyň 25-nji maýynda Aşgabat şäheriniň gününiň giňden bellenilmegi bolsa indi däbe öwrüldi. Asyrlarboýy öz dostlugy we myhmansöýerligi bilen tanalyp gelen türkmen halky bu däpleri nesilden-nesle geçirýär hem-de olar täze taryhy döwürde mynasyp dowam etdirilýär. Bitarap Türkmenistan parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyna üýtgewsiz ygrarly bolmak bilen, dünýäniň beýleki döwletleri hem-de halkara guramalar bilen netijeli gatnaşyklary üstünlikli ösdürýär.

Ýakynda Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli «Magtymguly» atly kitabyň çapdan çykmagy hem-de hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň hem-de «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumynyň açylmagy bizi diýseň begendirdi.

Geljegi uly bolan syýahatçylyk ugry hökmünde hem Diýarymyzyň meşhurlygy artýar. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, şu nukdaýnazardan hyzmatlaryň we myhmansöýerligiň ýokary derejesi Türkmenistanyň «ýüzüniň tuwagyna» öwrülýär.

Soňky ýyllarda gönüden-göni milli Liderimiziň hem-de hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde, paýtagtymyzyň ähli ýerlerinde bolşy ýaly, şäheriň merkezi künjeginde degişli abadançylyk, arassaçylyk işleri yzygiderli alnyp barylýar. Şol bir wagtyň özünde, Diýarymyzyň baş şäheriniň ekologiýa ýagdaýyna möhüm ähmiýet berilýär. Şäheriň çäklerinde ekilýän baglaryň, dürli gülleriň sany artýar, seýilgäh toplumlarynyň çägi giňeldilýär. Bu bolsa ak mermerli Aşgabadyň özboluşly keşbini has-da gözelleşdirýär.

Şeýle hem merjen paýtagtymyzyň çäklerinde gurulýan dürli maksatly desgalaryň milli binagärlik keşbine aýratyn üns berilýär. Şähergurluşyk maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmegiň çäklerinde kemala gelýän binalar, ýol-ulag düzümine degişli desgalar, seýilgäh zolaklary bir bitewi sazlaşygy emele getirip, şäherlileriň ýaşaýşy we dynç almagy üçin amatly ýagdaýy üpjün edýär.

Muhammetgeldi Atanyýazow,

Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallym öwrenijisi.

24.05.2024


Halkara gatnaşyklary: parahatçylyk dialogynyň medeniýeti

Mälim bolşy ýaly, 2024-nji ýylyň 22 — 25-nji maýy aralygynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň hem-de Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň bilelikde guramagynda «Halkara gatnaşyklary: parahatçylyk dialogynyň medeniýeti» atly halkara bäsleşik geçiriler. Bu bäsleşige gatnaşmak üçin Merkezi Aziýa, Hazarýaka döwletleriniň, Türkiýe Respublikasynyň, Hytaý Halk Respublikasynyň şeýle hem Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerinden talyplaryň jemi 230-dan gowragy hasaba alyndy. Has takygy, bäsleşige daşary ýurtlaryň 9-ysyndan 11 sany abraýly ýokary okuw mekdebinden 40-dan gowrak magistrler we talyplar, şeýle hem ýurdumyzyň 20 sany ýokary okuw mekdebinden talyp ýaşlar gatnaşarlar. Hususan-da, Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň Moskwa Döwlet Halkara gatnaşyklary institutynyň, Azerbaýjanyň ADA uniwersitetiniň, Eýran Yslam Respublikasynyň Syýasy we halkara ylmy barlaglary institutynyň, Gazagystanyň Ş.Esenow adyndaky tehnologiýalaryň we inžiniringiň Kaspiý uniwersitetiniň, Gyrgyz Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň K.Dikambaýew adyndaky Diplomatiýa akademiýasynyň, Täjik milli uniwersitetiniň, Rus-täjik (slawýan) uniwersitetiniň, Eýran Yslam Respublikasynyň Ferdöwsi uniwersitetiniň, Türkiýe Respublikasynyň Stambul Jerrahpaşa uniwersitetiniň, Hytaýyň halkara gatnaşyklary uniwersitetiniň, Özbegistan Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň Dünýä ykdysadyýeti we diplomatiýa uniwersitetiniň magistrleri we talyplary ýurdumyzda ilkinji gezek geçiriljek bu bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirdiler.

Hormatly Prezidentimiziň tabşyryklaryndan ugur alyp, şeýle hem BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy boýunça kabul edilen «2025-nji ýyl — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnamadaky parahatsöýüjilik, ynanyşmagy we özara dialogy berkitmek baradaky ýörelgeleri ýaşlaryň arasynda giňden dabaralandyrmak maksady bilen geçiriljek bu bäsleşik parahatçylygy wagyz etmek, halkara dialogy işjeňleşdirmek, medeni diplomatiýany ilerletmek, ýaşlaryň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek babatda oňyn netijeleri gazanmakda ähmiýetlidir. Şeýle-de Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň hem-de Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň bilelikde guramagynda geçiriljek bu halkara bäsleşigi özara intellektual ýaryş esasynda talyplaryň halkara gatnaşyklary boýunça zehin başarnyklaryny ýüze çykarmagy, degişli sebitleriň talyp ýaşlarynyň arasynda dostlukly gatnaşyklary berkitmegi, okuw-bilim tejribeligini alyşmaga ýardam bermegi, häzirki zamanda ýüze çykýan ylmy we amaly meseleleri çözmäge ukyply ýaş hünärmenleri taýýarlamagy, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleriniň arasynda özara bähbitli gatnaşyklary ýola goýmagy we pugtalandyrmagy, Bitarap Türkmenistanyň medeni we bilim diplomatiýasyny wagyz etmegi maksat edinýär.

Halkara bäsleşik şahsy we toparlaýyn görnüşinde gurnalyp, degişli düzgünnama laýyklykda, onuň şahsy tapgyry test sowallary we ýazuw-barlag işleri esasynda geçiriler. Test sowallary sebit we halkara gatnaşyklary, olaryň syýasy-diplomatiki, söwda-ykdysady, taryhy-medeni we beýleki derwaýys ugurlaryny, hususan-da, şu aşakdaky ugurlary we meseleleri şöhlelendirer:

— Garaşsyz we Bitarap Türkmenistanyň wajyp başlangyçlarynyň ähmiýeti we mazmuny;

— BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy boýunça kabul edilen «2025-nji ýyl – Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnamasynyň durmuşa geçirilmegine goňşy we sebit ýurtlarynyň ýaşlarynyň halkara derejesinde giňden gatnaşmagy;

— Sebit parahatçylygy ugrunda dialogy hem-de hyzmatdaşlygy netijeli ýola goýmak üçin halkara gün tertibiniň derwaýys meseleleri;

— halkara gatnaşyklarynda parahatçylykly dialogyň häzirkizaman ugurlary we usullary;

— parahatçylygy döretmekde bitaraplyk syýasatynyň täsiri;

— medeni diplomatiýanyň netijeli ugurlary we onuň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmekdäki täsiri;

— sebit hyzmatdaşlygynyň täze we derwaýys ugurlary.

Şeýle hem halkara bäsleşikde serediljek we çözülmegi teklip ediljek meseleleriň deslapky düzümi aşakdakylardan ybaratdyr: — halkara gatnaşyklarynda parahatçylykly dialogyň häzirkizaman ugurlary we usullary;

— parahatçylygy döretmekde bitaraplyk syýasatynyň täsiriniň artmagy;

— medeni diplomatiýanyň netijeli ugurlary we onuň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmekdäki täsiriniň artmagy;

— durnukly ösüşi modelirlemekde matematiki usullaryň täze ugurlary;

— halkara gepleşiklerini modelirlemek;

— halkara ykdysady gatnaşyklaryny öwrenmekde maglumat tehnologiýalaryny ulanmak;

— halkara ulag logistikasynyň global trendlerini öwrenmek; halkara gatnaşyklarynda optimal çözgütleri kabul etmekde matematiki modelirlemegi ulanmak;

— sebit hyzmatdaşlygynyň täze we derwaýys ugurlaryny teklip etmek.

Mundan başga-da, halkara bäsleşigiň şahsy tapgyrynda gatnaşyjylar ýumuşlary we meseleleri çözmekde öz ukyplaryny synagdan geçirerler. Ýumuşlar we meseleler halkara gatnaşyklarynda matematiki usullary ulanmak, matematiki modelirlemek, ekonometrika, logistika we ş.m. ugurlardan bolar. Meseleleriň mazmuny durnukly ösüşi modelirlemekde matematiki usullaryň täze ugurlary, halkara gepleşiklerini modelirlemek, halkara ykdysady gatnaşyklaryny öwrenmekde maglumat tehnologiýalaryny ulanmak, halkara ulag logistikasynyň global trendlerini öwrenmek, halkara gatnaşyklarynda optimal çözgütleri kabul etmekde matematikany we matematiki modelirlemegi ulanmak we ş.m. ugurlardan bolar.

Şahsy bäsleşikde netijeler ýokarky iki tapgyryň jemi boýunça kesgitleniler. Halkara bäsleşigiň toparlaýyn tapgyrynda bolsa gatnaşyjylar toparlaýyn görnüşde ýumuşlary we meseleleri çözmekde bäsleşerler. Bu tapgyryň dowamynda gatnaşyjylar halkara gatnaşyklarynda matematiki usullary ulanmak, matematiki modelirlemek, ekonometrika, logistika we ş.m. ugurlar boýunça 5-10 sany mesele-ýumuş çözerler. Bu tapgyrda toparlar boýunça ýeňijiler bahalandyrylar.

Halkara bäsleşigiň gatnaşyjylaryň bilelikdäki «paýhas hüjümi» breýn-ring bäsleşigi hem geçiriler. Bu çäre akyl-paýhas hyzmatdaşlygy formatynda bolar, onda 1 sagat 30 minut diskussiýa, jemleýji teklibi taýýarlamak, ylalaşmak we gutarnykly görnüşde hödürlemek üçin goşmaça 30 minut göz öňünde tutular. Bu tapgyryň esasy wezipesi halkara we sebit ýagdaýlarynyň derwaýys meselesini seljermek netijesinde, halkara subýektleriniň arasynda optimal dialog we hyzmatdaşlyk usullaryny hem-de olaryň görnüşlerini bilelikde hödürlemek bolup durýar.

Bu tapgyrda ýeňijiler kesgitlenmeýär. Diskussiýa işeňňir gatnaşyjylar, Jemleýji teklibiň mazmunynda pikirleri we teklipleri giňden şöhlelendirilen toparlar ýa-da gatnaşyjylar aýratyn bellenilip geçiler.

Şahsy we toparlaýyn tapgyrdaky ýeňijiler altyn, kümüş we bürünç medallar, degişlilikde 1-nji, 2-nji we 3-nji derejeli Diplomlar, Hormat hatlary we sowgatlar bilen sylaglanylar.

Halkara bäsleşigiň ýokary guramaçylykly geçirilmegi üçin Guramaçylyk komiteti döredildi. Daşary ýurtly myhmanlar üçin medeni, dynç alyş, tanyşdyrylyş çäreleri göz öňünde tutuldy. Munuň özi daşary ýurtly myhmanlaryň gözel paýtagtymyzyň täsinlikleri, şeýle hem türkmen diplomatiýasynyň milli mekdebiniň aýratynlyklary, ýaş diplomatlary taýýarlamagyň milli tejribesi bilen tanyşmaklaryna şert döreder.

Bäsleşik baradaky goşmaça maglumatlar Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň resmi saýtynda (www.iirmfa.edu.tm) ýerleşdirilendir.


Halkara gatnaşyklary: parahatçylyk dialogynyň medeniýeti

«Beýik binalar görüner»...

       Gözelligi göwünleri galkyndyrýan, ak mermerden bina bolan paýtagtymyzyň nurana keşbi täze binalardyr ymaratlary bilen gün-günden görkanalyga eýlenip, has-da nurlanýar, has-da röwşen röwüşe eýe bolýar.

   Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda her bir güni toý-baýrama beslenen Diýarymyzda her ýylyň 25-nji maýynda Aşgabat şäheriniň güni giňden bellenilýär. Ynha bu ýyl, «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýyly bolsa taryhy wakalaryň ençemesi bilen hakydamyza ýazylýar. Bu ýylda akyldar şahyrymyzyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli ençeme halkara maslahatlaryň, forumlaryň we beýleki baýramçylyk çäreleriniň geçirilmegi halkymyzyň dana şahyryna bütin Ýer ýüzünde goýulýan belent hormat-sarpany äşgär edýär.      

    Ýakynda paýtagtymyzda ajaýyp dag tebigatynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň hem-de «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumynyň açylyş dabarasynyň bolmagy aýratyn buýsandyryjy şanly seneleriň biri bolup taryha ýazyldy.  

    Elbetde, ak mermerli paýtagtymyzda gurulýan ak guw ýaly hatarlanyşyp duran ajaýyp binalary, aýna ýaly lowurdaýan köçeleri, yşyklary älemgoşar deý öwşün atýan yşyklandyryjy çyralary görmek göwnüňi bir gez göge ýetirýär. Erkana saýraýan guşlaryň hem-de çeşme deý şildiräp akýan  suw çüwdürimleriniň sesini eşitmek kalbyňda diýseň ýakymly duýgulary oýarýar. Biri-birinden owadan ymaratlar mähriban halkymyzyň bolelin durmuşda ýaşaýandygynyň alamatydyr. Lowurdaýan şaýollar, ýerasty we ýerüsti köprüler, geçelegeler we şäherimiziň owadanlygyna has-da owadanlyk goşýan, çuň mazmunly heýkeller, kaşaň edara binalary baýramçylyklarda we şanly senelerde körpeler üçin çagalar baglarydyr orta mekdeleri diýjekmi, garaz, sanasaň sogaby bar.  

      Eşretli zamanamyzda paýtagtymyzyň gülläp ösüşleri Türkmenistan döwletimiziň ýaşaýjylarynyň başyny arşa ýetirýär. Bu bolsa tutuş ýurdumyzda dowam edýän bedew batly ösüşleriň belent nusgasydyr.

    Şeýle nowjuwan, şeýle parahat, şeýlekin asuda Diýarymyzda okamaga, döretmäge, işlemäge giň ýol açýan Arkadagly Gahryman Serdarymyza hem-de Milli Liderimize tüýs ýürekden çykýan alkyş sözlerimizi aýdýarys.  

Bibihajar KERIMOWA, Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň mugallymy.

21.05.2024


«Beýik binalar görüner»...

top news

«Çyn aşygyň ol derdi...

Ak şäherimiz Aşgabad...

Halkara gatnaşyklary...

«Beýik binalar görün...

Bagtyýar döwrüň ýaşl...

Advertisement

Soňky habarlar

Maý 19, 2024

«Çyn aşygyň ol derdine, Pyragydan derman bu gün»

     Sanlyja gün mundan ozal, 17-nji maýda hormatly Prezidentimiz sanly ulgam arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde türkmeniň beýik ogly Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli «Magtymguly» atly kitabyň çapdan çykandygyny we onda akyldar şahyryň umumadamzat gymmatlygyna öwrülen goşgularynyň ýerleşdirilendigini aýtmagy halkymyzyň buýsanjyna öwrülen watançy şahyryna bolan beýik söýginiň hem-de hormat-sarpanyň ýene bir nyşany boldy. Şol gün Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli Köpetdagyň gerşinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň hem-de «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumynyň açylyş dabarasynyň bolmagy külli türkmen halkynyň ýürek joşgunyny, buýsanjyny arşa göterdi.

«Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýylynda dana şahyrymyzyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli medeniýet ministrleri derejesindäki halkara maslahatyň we «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» atly halkara ylmy maslahatyň geçirilmegi-de akyldaryň asyrlar geçse-de könelmejek, hemişe nowjuwan hem-de parasatdan pürepür döredijiligine goýulýan beýik sarpanyň aýdyň nyşanyna öwrüldi diýsek ýalňyşmarys. Köpetdagdan ýöräp gelýäne meňzeýän Magtymguly Pyragynyň keşbi heňňamlar aýlansa-da baky ýaşaýan beýik akyldarlaryň hatarynda şeýle mizemez ýadygärlige öwrülip, bütin dünýäniň taryhy ýadygärlikleriniň hatarynda adamzat aňyna ornady.

     Köpetdagyň gerşinde gurlan ýadygärligiň beýikligi 60 metre, şahyryň «Türkmeniň» goşgusyndan ganatly setirler hem-de Gahryman Arkadagymyzyň «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» atly goşgusyndan setirler ýazylan binýadyň beýikligi bolsa 25 metre deňdir.

     «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumynda Saýat Nowa, Ýanka Kupala, Du Fu, Onore de Balzak, Şota Rustaweli, Iogan Wolfgang fon Gýote, Şandor Petefi, Rabindranat Tagor, Hafyz Şirazy, Dante Aligýeri, Ýasunari Kawabata, Kurmangazy Sagyrbaýuly, Çingiz Aýtmatow, Raja Ali Hajy, Adam Miskewiç, Mihaý Eminesku, Fýodor Dostoýewskiý, Huan Himenes, Saýido Nasafi, Ýunus Emre, Grigoriý Skoworoda, Wilýam Şekspir, Lengston Hýuz, Alyşir Nowaýy ýaly meşhur ýazyjy-şahyrlaryň ýadygärlikleriniň ýerleşdirilmegi bolsa dünýä edebiýatynyň altyn hazynasynda orun alan beýik ussatlaryň hormatyna halkymyzyň dost-doganlyk gatnaşyklarynyň, Türkmenistan döwletimiziň ynsanperwerlik syýasatynyň dabaralanmasydyr.

Yslamberdi TYLLANUROW,

Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallymy.

21.05.2024 


Maý 18, 2024

Ak şäherimiz Aşgabadyň gözelligi dünýäni haýrana goýýar

Bagtyýar zamanamyzda ak şäherimiz Aşgabadyň gözelligi gün-günden gözelleşýär, has-da ajaýyp görke beslenýär. Ýurdumyzda her ýylyň 25-nji maýynda Aşgabat şäheriniň gününiň giňden bellenilmegi bolsa indi däbe öwrüldi. Asyrlarboýy öz dostlugy we myhmansöýerligi bilen tanalyp gelen türkmen halky bu däpleri nesilden-nesle geçirýär hem-de olar täze taryhy döwürde mynasyp dowam etdirilýär. Bitarap Türkmenistan parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyna üýtgewsiz ygrarly bolmak bilen, dünýäniň beýleki döwletleri hem-de halkara guramalar bilen netijeli gatnaşyklary üstünlikli ösdürýär.

Ýakynda Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli «Magtymguly» atly kitabyň çapdan çykmagy hem-de hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň hem-de «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumynyň açylmagy bizi diýseň begendirdi.

Geljegi uly bolan syýahatçylyk ugry hökmünde hem Diýarymyzyň meşhurlygy artýar. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, şu nukdaýnazardan hyzmatlaryň we myhmansöýerligiň ýokary derejesi Türkmenistanyň «ýüzüniň tuwagyna» öwrülýär.

Soňky ýyllarda gönüden-göni milli Liderimiziň hem-de hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde, paýtagtymyzyň ähli ýerlerinde bolşy ýaly, şäheriň merkezi künjeginde degişli abadançylyk, arassaçylyk işleri yzygiderli alnyp barylýar. Şol bir wagtyň özünde, Diýarymyzyň baş şäheriniň ekologiýa ýagdaýyna möhüm ähmiýet berilýär. Şäheriň çäklerinde ekilýän baglaryň, dürli gülleriň sany artýar, seýilgäh toplumlarynyň çägi giňeldilýär. Bu bolsa ak mermerli Aşgabadyň özboluşly keşbini has-da gözelleşdirýär.

Şeýle hem merjen paýtagtymyzyň çäklerinde gurulýan dürli maksatly desgalaryň milli binagärlik keşbine aýratyn üns berilýär. Şähergurluşyk maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmegiň çäklerinde kemala gelýän binalar, ýol-ulag düzümine degişli desgalar, seýilgäh zolaklary bir bitewi sazlaşygy emele getirip, şäherlileriň ýaşaýşy we dynç almagy üçin amatly ýagdaýy üpjün edýär.

Muhammetgeldi Atanyýazow,

Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallym öwrenijisi.

24.05.2024


Maý 17, 2024

Halkara gatnaşyklary: parahatçylyk dialogynyň medeniýeti

Mälim bolşy ýaly, 2024-nji ýylyň 22 — 25-nji maýy aralygynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň hem-de Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň bilelikde guramagynda «Halkara gatnaşyklary: parahatçylyk dialogynyň medeniýeti» atly halkara bäsleşik geçiriler. Bu bäsleşige gatnaşmak üçin Merkezi Aziýa, Hazarýaka döwletleriniň, Türkiýe Respublikasynyň, Hytaý Halk Respublikasynyň şeýle hem Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerinden talyplaryň jemi 230-dan gowragy hasaba alyndy. Has takygy, bäsleşige daşary ýurtlaryň 9-ysyndan 11 sany abraýly ýokary okuw mekdebinden 40-dan gowrak magistrler we talyplar, şeýle hem ýurdumyzyň 20 sany ýokary okuw mekdebinden talyp ýaşlar gatnaşarlar. Hususan-da, Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň Moskwa Döwlet Halkara gatnaşyklary institutynyň, Azerbaýjanyň ADA uniwersitetiniň, Eýran Yslam Respublikasynyň Syýasy we halkara ylmy barlaglary institutynyň, Gazagystanyň Ş.Esenow adyndaky tehnologiýalaryň we inžiniringiň Kaspiý uniwersitetiniň, Gyrgyz Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň K.Dikambaýew adyndaky Diplomatiýa akademiýasynyň, Täjik milli uniwersitetiniň, Rus-täjik (slawýan) uniwersitetiniň, Eýran Yslam Respublikasynyň Ferdöwsi uniwersitetiniň, Türkiýe Respublikasynyň Stambul Jerrahpaşa uniwersitetiniň, Hytaýyň halkara gatnaşyklary uniwersitetiniň, Özbegistan Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň Dünýä ykdysadyýeti we diplomatiýa uniwersitetiniň magistrleri we talyplary ýurdumyzda ilkinji gezek geçiriljek bu bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirdiler.

Hormatly Prezidentimiziň tabşyryklaryndan ugur alyp, şeýle hem BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy boýunça kabul edilen «2025-nji ýyl — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnamadaky parahatsöýüjilik, ynanyşmagy we özara dialogy berkitmek baradaky ýörelgeleri ýaşlaryň arasynda giňden dabaralandyrmak maksady bilen geçiriljek bu bäsleşik parahatçylygy wagyz etmek, halkara dialogy işjeňleşdirmek, medeni diplomatiýany ilerletmek, ýaşlaryň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek babatda oňyn netijeleri gazanmakda ähmiýetlidir. Şeýle-de Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň hem-de Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň bilelikde guramagynda geçiriljek bu halkara bäsleşigi özara intellektual ýaryş esasynda talyplaryň halkara gatnaşyklary boýunça zehin başarnyklaryny ýüze çykarmagy, degişli sebitleriň talyp ýaşlarynyň arasynda dostlukly gatnaşyklary berkitmegi, okuw-bilim tejribeligini alyşmaga ýardam bermegi, häzirki zamanda ýüze çykýan ylmy we amaly meseleleri çözmäge ukyply ýaş hünärmenleri taýýarlamagy, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleriniň arasynda özara bähbitli gatnaşyklary ýola goýmagy we pugtalandyrmagy, Bitarap Türkmenistanyň medeni we bilim diplomatiýasyny wagyz etmegi maksat edinýär.

Halkara bäsleşik şahsy we toparlaýyn görnüşinde gurnalyp, degişli düzgünnama laýyklykda, onuň şahsy tapgyry test sowallary we ýazuw-barlag işleri esasynda geçiriler. Test sowallary sebit we halkara gatnaşyklary, olaryň syýasy-diplomatiki, söwda-ykdysady, taryhy-medeni we beýleki derwaýys ugurlaryny, hususan-da, şu aşakdaky ugurlary we meseleleri şöhlelendirer:

— Garaşsyz we Bitarap Türkmenistanyň wajyp başlangyçlarynyň ähmiýeti we mazmuny;

— BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy boýunça kabul edilen «2025-nji ýyl – Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnamasynyň durmuşa geçirilmegine goňşy we sebit ýurtlarynyň ýaşlarynyň halkara derejesinde giňden gatnaşmagy;

— Sebit parahatçylygy ugrunda dialogy hem-de hyzmatdaşlygy netijeli ýola goýmak üçin halkara gün tertibiniň derwaýys meseleleri;

— halkara gatnaşyklarynda parahatçylykly dialogyň häzirkizaman ugurlary we usullary;

— parahatçylygy döretmekde bitaraplyk syýasatynyň täsiri;

— medeni diplomatiýanyň netijeli ugurlary we onuň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmekdäki täsiri;

— sebit hyzmatdaşlygynyň täze we derwaýys ugurlary.

Şeýle hem halkara bäsleşikde serediljek we çözülmegi teklip ediljek meseleleriň deslapky düzümi aşakdakylardan ybaratdyr: — halkara gatnaşyklarynda parahatçylykly dialogyň häzirkizaman ugurlary we usullary;

— parahatçylygy döretmekde bitaraplyk syýasatynyň täsiriniň artmagy;

— medeni diplomatiýanyň netijeli ugurlary we onuň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmekdäki täsiriniň artmagy;

— durnukly ösüşi modelirlemekde matematiki usullaryň täze ugurlary;

— halkara gepleşiklerini modelirlemek;

— halkara ykdysady gatnaşyklaryny öwrenmekde maglumat tehnologiýalaryny ulanmak;

— halkara ulag logistikasynyň global trendlerini öwrenmek; halkara gatnaşyklarynda optimal çözgütleri kabul etmekde matematiki modelirlemegi ulanmak;

— sebit hyzmatdaşlygynyň täze we derwaýys ugurlaryny teklip etmek.

Mundan başga-da, halkara bäsleşigiň şahsy tapgyrynda gatnaşyjylar ýumuşlary we meseleleri çözmekde öz ukyplaryny synagdan geçirerler. Ýumuşlar we meseleler halkara gatnaşyklarynda matematiki usullary ulanmak, matematiki modelirlemek, ekonometrika, logistika we ş.m. ugurlardan bolar. Meseleleriň mazmuny durnukly ösüşi modelirlemekde matematiki usullaryň täze ugurlary, halkara gepleşiklerini modelirlemek, halkara ykdysady gatnaşyklaryny öwrenmekde maglumat tehnologiýalaryny ulanmak, halkara ulag logistikasynyň global trendlerini öwrenmek, halkara gatnaşyklarynda optimal çözgütleri kabul etmekde matematikany we matematiki modelirlemegi ulanmak we ş.m. ugurlardan bolar.

Şahsy bäsleşikde netijeler ýokarky iki tapgyryň jemi boýunça kesgitleniler. Halkara bäsleşigiň toparlaýyn tapgyrynda bolsa gatnaşyjylar toparlaýyn görnüşde ýumuşlary we meseleleri çözmekde bäsleşerler. Bu tapgyryň dowamynda gatnaşyjylar halkara gatnaşyklarynda matematiki usullary ulanmak, matematiki modelirlemek, ekonometrika, logistika we ş.m. ugurlar boýunça 5-10 sany mesele-ýumuş çözerler. Bu tapgyrda toparlar boýunça ýeňijiler bahalandyrylar.

Halkara bäsleşigiň gatnaşyjylaryň bilelikdäki «paýhas hüjümi» breýn-ring bäsleşigi hem geçiriler. Bu çäre akyl-paýhas hyzmatdaşlygy formatynda bolar, onda 1 sagat 30 minut diskussiýa, jemleýji teklibi taýýarlamak, ylalaşmak we gutarnykly görnüşde hödürlemek üçin goşmaça 30 minut göz öňünde tutular. Bu tapgyryň esasy wezipesi halkara we sebit ýagdaýlarynyň derwaýys meselesini seljermek netijesinde, halkara subýektleriniň arasynda optimal dialog we hyzmatdaşlyk usullaryny hem-de olaryň görnüşlerini bilelikde hödürlemek bolup durýar.

Bu tapgyrda ýeňijiler kesgitlenmeýär. Diskussiýa işeňňir gatnaşyjylar, Jemleýji teklibiň mazmunynda pikirleri we teklipleri giňden şöhlelendirilen toparlar ýa-da gatnaşyjylar aýratyn bellenilip geçiler.

Şahsy we toparlaýyn tapgyrdaky ýeňijiler altyn, kümüş we bürünç medallar, degişlilikde 1-nji, 2-nji we 3-nji derejeli Diplomlar, Hormat hatlary we sowgatlar bilen sylaglanylar.

Halkara bäsleşigiň ýokary guramaçylykly geçirilmegi üçin Guramaçylyk komiteti döredildi. Daşary ýurtly myhmanlar üçin medeni, dynç alyş, tanyşdyrylyş çäreleri göz öňünde tutuldy. Munuň özi daşary ýurtly myhmanlaryň gözel paýtagtymyzyň täsinlikleri, şeýle hem türkmen diplomatiýasynyň milli mekdebiniň aýratynlyklary, ýaş diplomatlary taýýarlamagyň milli tejribesi bilen tanyşmaklaryna şert döreder.

Bäsleşik baradaky goşmaça maglumatlar Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň resmi saýtynda (www.iirmfa.edu.tm) ýerleşdirilendir.


Maý 17, 2024

«Beýik binalar görüner»...

       Gözelligi göwünleri galkyndyrýan, ak mermerden bina bolan paýtagtymyzyň nurana keşbi täze binalardyr ymaratlary bilen gün-günden görkanalyga eýlenip, has-da nurlanýar, has-da röwşen röwüşe eýe bolýar.

   Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda her bir güni toý-baýrama beslenen Diýarymyzda her ýylyň 25-nji maýynda Aşgabat şäheriniň güni giňden bellenilýär. Ynha bu ýyl, «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýyly bolsa taryhy wakalaryň ençemesi bilen hakydamyza ýazylýar. Bu ýylda akyldar şahyrymyzyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli ençeme halkara maslahatlaryň, forumlaryň we beýleki baýramçylyk çäreleriniň geçirilmegi halkymyzyň dana şahyryna bütin Ýer ýüzünde goýulýan belent hormat-sarpany äşgär edýär.      

    Ýakynda paýtagtymyzda ajaýyp dag tebigatynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň hem-de «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumynyň açylyş dabarasynyň bolmagy aýratyn buýsandyryjy şanly seneleriň biri bolup taryha ýazyldy.  

    Elbetde, ak mermerli paýtagtymyzda gurulýan ak guw ýaly hatarlanyşyp duran ajaýyp binalary, aýna ýaly lowurdaýan köçeleri, yşyklary älemgoşar deý öwşün atýan yşyklandyryjy çyralary görmek göwnüňi bir gez göge ýetirýär. Erkana saýraýan guşlaryň hem-de çeşme deý şildiräp akýan  suw çüwdürimleriniň sesini eşitmek kalbyňda diýseň ýakymly duýgulary oýarýar. Biri-birinden owadan ymaratlar mähriban halkymyzyň bolelin durmuşda ýaşaýandygynyň alamatydyr. Lowurdaýan şaýollar, ýerasty we ýerüsti köprüler, geçelegeler we şäherimiziň owadanlygyna has-da owadanlyk goşýan, çuň mazmunly heýkeller, kaşaň edara binalary baýramçylyklarda we şanly senelerde körpeler üçin çagalar baglarydyr orta mekdeleri diýjekmi, garaz, sanasaň sogaby bar.  

      Eşretli zamanamyzda paýtagtymyzyň gülläp ösüşleri Türkmenistan döwletimiziň ýaşaýjylarynyň başyny arşa ýetirýär. Bu bolsa tutuş ýurdumyzda dowam edýän bedew batly ösüşleriň belent nusgasydyr.

    Şeýle nowjuwan, şeýle parahat, şeýlekin asuda Diýarymyzda okamaga, döretmäge, işlemäge giň ýol açýan Arkadagly Gahryman Serdarymyza hem-de Milli Liderimize tüýs ýürekden çykýan alkyş sözlerimizi aýdýarys.  

Bibihajar KERIMOWA, Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň mugallymy.

21.05.2024


Maý 17, 2024

Bagtyýar döwrüň ýaşlary — bagtyýarlygyň waspçylary

   «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýylynda hormatly Prezidentimiziň  parasatly döwlet syýasatynyň netijesinde uly özgerişlikleriniň, gazanylýan beýik üstünlikleriň şaýady bolýarys. Bagtyýar zamanamyzda zehinli ýaşlar, ýaş maşgalalar, ýaş alymlar, ýaş hünärmenler we telekeçiler döwletimiz tarapyndan aýratyn goldaw bilen gurşalandyr. Bu oňyn mesele ýaşlaryň jemgyýetdäki durmuş-hukuk ýagdaýyny kesgitlemegiň wajyplygy, olaryň ýurduň ösüşinde strategiki nukdaýnazardan ileri tutulýan adam maýasy hökmünde çykyş edýändikleri, jemgyýetiň ertirki innowasion ösüşini kesgitleýändikleri bilen baglanyşyklydyr.

Ýurduň öňegidişliklerinde, ykdysadyýetiň häzirki zaman ösüş şertlerinde ýaşlaryň gujur-gaýratynyň olaryň telekeçilik işjeňligine gönükdirilmeginiň ähmiýeti örän uludyr. Dünýäniň ykdysady taýdan ösýän islendik döwletiniň mysalynda alanyňda-da, ýaşlar telekeçiligiň esasy hereketlendiriji güýji hökmünde çykyş edýär.

«Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda, ýuridik şahsy döretmezden we işi ýaşlar telekeçiligine degişli edilen ýa-da ýuridik şahsyň wezipe sanawyndaky işgärleriniň düzümine girýän, telekeçilik işi bilen meşgullanýan ýaş raýatýaş telekeçi hökmünde kesgitlenilýär. Türkmenistanda ýaşlar barada döwlet syýasatynyň maksatlaryny we wezipelerini beýan edýän kadalaryň hatarynda, ýaşlaryň telekeçiligini döretmek we ösdürmek üçin şertleriň döredilmegi barada hem aýratyn bellenilýär.

    Ösen döwrüň  täzeçil ykdysady gadamlaryna ýaşlaryň telekeçilik işjeňliginiň mynasyp goşant goşmagy, döwletimiz tarapyndan döredilýän ähli mümkinçilikleri netijeli peýdalanmaklary bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Bu bolsa, ýurdumyzyň kiçi we orta telekeçiliginiň, ekologiýa kadalaryna laýyk gelýän haryt üpjünçiligine, ýaşlaryň bazar gatnaşyklaryna işjeň goşulyşmagyna giň mümkinçilikleri açýar.

Muhammetgeldi ATANYÝAZOW, Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallym öwrenijisi.

21.05.2024

 

 

Advertisement

Habarlaşmak üçin

biznes.reklama@list.ru
biznesreklama@sanly.tm

+993 12 237795
+993 12 237792

Salgysy

Bitarap Türkmenistan şaýoly,
jaý 593, Aşgabat, Türkmenistan, 744000